ใจสั่นหัวใจเต้นพริ้ว สัญญาณเตือนภาวะเสี่ยง Stroke

อาการใจสั่น หัวใจเต้นแรง หรือเต้นรัวขึ้นมาแป๊บเดียวแล้วก็หายไปเอง เป็นสิ่งที่หลายคนมักปล่อยผ่าน คิดว่าไม่มีอะไร แต่ข้อมูลจากสมาคมโรคหัวใจแห่งประเทศไทยกลับบอกเราว่า ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) ในไทยถึง 1 ใน 4 มีต้นเหตุมาจากภาวะ “หัวใจเต้นพริ้ว” หรือ AFib ซึ่งเป็นภาวะที่หัวใจห้องบนเต้นผิดจังหวะจนเกิดลิ่มเลือด และเมื่อลิ่มเลือดนั้นหลุดลอยขึ้นไปอุดหลอดเลือดในสมอง Stroke ก็เกิดขึ้นได้โดยไม่ทันตั้งตัว

“ใจสั่น” แปลว่าอะไร — และเมื่อไรต้องเริ่มกังวล?

ใจสั่น หรือ palpitation คือความรู้สึกว่าหัวใจเต้นผิดไปจากปกติ ไม่ว่าจะเต้นแรง เต้นเร็ว เต้นช้า หรือเหมือนมีอะไรมากระตุกในอก อาการแบบนี้เกิดขึ้นได้กับทุกคน และส่วนใหญ่ก็ไม่ได้อันตราย โดยเฉพาะถ้ามันมาจากคาเฟอีน ความเครียด หรือการออกกำลังกายหนัก

แต่สิ่งที่ต้องระวังคือ ถ้าใจสั่นเกิดขึ้น “ตอนที่กำลังพักผ่อน” เช่น นั่งดูทีวี นอนอ่านหนังสือ หรือขับรถอยู่เฉย ๆ แล้วมันหายไปเองใน 1-2 นาที นั่นอาจเป็นสัญญาณของ AFib (Atrial Fibrillation) หรือที่เรียกว่า “หัวใจเต้นพริ้ว” ภาวะที่หัวใจห้องบนเต้นรัวเร็วผิดจังหวะ จนเลือดบางส่วนไม่ถูกสูบฉีดออกไป แต่ค้างอยู่ในหัวใจและก่อตัวเป็น ลิ่มเลือด

ที่คลินิกเราเจอผู้ป่วยแบบนี้ไม่น้อย หลายคนมาพบแพทย์หลังจากมีอาการใจสั่นมาเป็นเดือน เพราะคิดว่า “เดี๋ยวก็หายเอง คงไม่เป็นไร” แต่พอตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจกลับพบว่าเป็น AFib มานานแล้ว และบางรายมีลิ่มเลือดในหัวใจเรียบร้อยแล้วด้วย นี่แหละคือความน่ากลัวของภาวะที่แทบไม่แสดงอาการชัดเจน

1 ใน 4 Stroke ในไทย มาจาก AFib — ตัวเลขที่ควรรู้

ลองมาดูข้อมูลจาก โรงพยาบาลรามาธิบดี และ สมาคมโรคหัวใจแห่งประเทศไทย กัน:

• AFib พบประมาณ 0.36% ของประชากรไทย และยิ่งอายุมากยิ่งเจอบ่อย — ในกลุ่มอายุเกิน 60 ปีพบได้ถึง 3-5%
• ผู้ป่วย Stroke ในไทย 1 ใน 4 มีสาเหตุมาจาก AFib
• ผู้ที่เป็น AFib มี ความเสี่ยงเกิด Stroke สูงกว่าคนปกติถึง 5 เท่า
• Stroke ที่มาจาก AFib มักรุนแรงกว่า โดยเกือบ 50% ทำให้ผู้ป่วยพิการหรือเสียชีวิต

ตัวเลขพวกนี้ฟังดูน่ากลัว แต่ข่าวดีก็คือ ถ้าเรารู้เร็ว ตรวจเจอเร็ว และเริ่มรักษาได้ทัน ความเสี่ยงเหล่านี้ลดลงได้อย่างมาก

ใครที่ควรระวังเป็นพิเศษ?

AFib ไม่ได้เกิดเฉพาะกับผู้สูงอายุเท่านั้น แต่คนกลุ่มต่อไปนี้มีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป:

• อายุ 55 ปีขึ้นไป — ยิ่งอายุมากความเสี่ยงยิ่งเพิ่ม
• ความดันโลหิตสูง — เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของ AFib
• เบาหวาน — เพิ่มความเสี่ยง AFib ประมาณ 40%
• น้ำหนักตัวมาก / ภาวะอ้วน — ทำให้ความดันในหัวใจห้องบนสูงขึ้น
• นอนกรน — ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) สัมพันธ์กับ AFib สูงถึง 50%
• ดื่มแอลกอฮอล์หนัก — อาการใจสั่นหลังดื่มหนักที่เรียกว่า “Holiday Heart Syndrome”
• มีประวัติคนในครอบครัว — ถ้าพ่อแม่เป็น AFib ลูกก็เสี่ยงมากขึ้น

ถ้าคุณเข้าข่าย 2 ข้อขึ้นไป และเคยมีอาการใจสั่นมาก่อน แนะนำให้มาตรวจคัดกรองภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเอาไว้จะดีที่สุด

ตรวจ AFib ต้องตรวจอะไรบ้าง?

การตรวจหา AFib ไม่ได้ยุ่งยากอย่างที่คิด เพียงแต่ต้องเลือกใช้เครื่องมือให้เหมาะสม:

1. ECG (คลื่นไฟฟ้าหัวใจ) — ตรวจได้เร็วภายใน 5 นาที แต่ถ้า AFib เป็นแบบมา ๆ หาย ๆ เป็นช่วง อาจตรวจไม่เจอ
2. Holter Monitor 24 ชั่วโมง — เครื่องบันทึกคลื่นหัวใจต่อเนื่อง 24-72 ชั่วโมง จับ AFib ที่มาเป็นช่วง ๆ ได้แม่นยำกว่า
3. Echocardiogram — อัลตราซาวด์หัวใจ เพื่อดูโครงสร้างและตรวจหาลิ่มเลือดในหัวใจ
4. Smart Watch — Apple Watch และบางรุ่นมีฟังก์ชัน ECG คล้ายเครื่องแพทย์ สามารถแจ้งเตือนหัวใจเต้นผิดจังหวะได้ แต่ ยังไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัย ต้องมายืนยันกับแพทย์อีกครั้งเสมอ

ถ้าเป็น AFib แล้วรักษายังไง?

การรักษา AFib มีหลายระดับ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและอาการของแต่ละคน:

1. การใช้ยา — เริ่มจากยาต้านการแข็งตัวของเลือด (Anticoagulants) เพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือด ร่วมกับยาควบคุมจังหวะและอัตราการเต้นของหัวใจ ซึ่งเป็นทางเลือกแรกที่แพทย์มักจะเลือกใช้

2. การจี้ไฟฟ้าหัวใจ (Cardiac Ablation) — เมื่อยาไม่ได้ผลหรืออาการรบกวนชีวิตประจำวันมาก แพทย์จะใช้สายสวนเข้าไปจี้บริเวณที่หัวใจส่งสัญญาณไฟฟ้าผิดปกติ ซึ่งปัจจุบันมีให้เลือกหลายเทคโนโลยี:

• RFA (Radiofrequency Ablation) — จี้ด้วยความร้อน เป็นวิธีดั้งเดิมที่ใช้กันมากที่สุด
• Cryoablation — จี้ด้วยความเย็น
• PFA (Pulsed Field Ablation) — เทคโนโลยีใหม่ล่าสุด จี้ด้วยสนามไฟฟ้าพัลส์ ไม่ใช้ความร้อน จึงไม่ทำร้ายเนื้อเยื่อข้างเคียง เช่น หลอดอาหารและเส้นประสาท phrenic ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่พบได้ในวิธี RFA

PFA กำลังได้รับความสนใจในวงการแพทย์มากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะจากงานวิจัยล่าสุดพบว่า PFA ให้อัตราการกลับมาเป็นซ้ำต่ำกว่า ฟื้นตัวได้เร็วกว่า RFA และยังไม่เพิ่มความเสี่ยงต่ออวัยวะข้างเคียงอีกด้วย

5 สัญญาณที่ต้องไปพบแพทย์ทันที

• ใจสั่นร่วมกับเวียนศีรษะ หน้ามืด — อาจเป็น AFib ที่กระทบต่อการไหลเวียนเลือด
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ — สัญญาณว่าหัวใจสูบเลือดได้ไม่เพียงพอ
• เจ็บหน้าอก — อาจมีภาวะหัวใจขาดเลือดร่วมด้วย
• ชาที่แขนขา หรือพูดลำบาก — เป็นอาการของ Stroke ต้องโทร 1669 ทันที
• หายใจไม่ออกเวลานอนราบ — อาจมีน้ำคั่งในปอด

ป้องกัน AFib เริ่มได้ตั้งแต่วันนี้

1. คุมความดันโลหิต — ตั้งเป้าให้ต่ำกว่า 130/80 mmHg
2. ลดน้ำหนัก — ถ้า BMI เกิน 25 การลดลงสัก 10% ก็ช่วยลดความเสี่ยง AFib ได้มาก
3. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ — สัปดาห์ละ 150 นาที แต่ระวังอย่าหักโหมจนเกินไป
4. ลดแอลกอฮอล์ — ไม่เกิน 1 แก้วต่อวัน หรือถ้าเลิกได้จะดีที่สุด
5. รักษาภาวะนอนกรน — ใช้เครื่อง CPAP หากแพทย์แนะนำ
6. ตรวจสุขภาพประจำปี — ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจทุกปีเมื่ออายุเกิน 40

“ใจสั่น” เพียงครั้งเดียวอาจดูไม่มีอะไร แต่ถ้าเบื้องหลังคือจังหวะของ AFib การรู้เร็วและตรวจเร็วนี่แหละคือกุญแจสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยง Stroke ได้

นายแพทย์ นิวิธ กาลรา

อนุสาขาอายุรศาสตร์โรคหัวใจและหลอดเลือด

ศูนย์หัวใจและหลอดเลือด โรงพยาบาลรวมใจรักษ์

สำเร็จการศึกษาแพทย์ศาสตรบัณฑิตจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดล (พ.ศ. 2551) จากนั้นเข้ารับการอบรมและฝึกอบรมอายุรศาสตร์ และสำเร็จอนุสาขาอายุรศาสตร์โรคหัวใจและหลอดเลือด (พ.ศ. 2558) ตามด้วยการอบรมหัตถการรักษาโรคหัวใจและหลอดเลือดแบบสวน (พ.ศ. 2563) โดยมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านการรักษาโรคหัวใจด้วยสายสวน รวมถึงการใส่ลิ้นหัวใจเทียมผ่านสายสวน TAVI สำหรับผู้ป่วยลิ้นหัวใจเอออร์ติกตีบ

ปรึกษาทีมแพทย์เฉพาะทางด้านหัวใจ โรงพยาบาลรวมใจรักษ์ @สุขุมวิท 62
โทรนัดหมายหรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม Hotline: 1504
คลิกเพื่อดูรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับบริการด้านหัวใจของเรา

*คำเตือน: ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถทดแทนการวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากท่านมีอาการผิดปกติกรุณาปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทันที