เช็กลิสต์ความเสี่ยง ก่อนเบาหวานถามหา

โรคเบาหวานชนิดที่ 2 ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในผู้สูงอายุ วัยทำงานก็สามารถมีความเสี่ยงได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน มีกิจกรรมทางกายน้อย มีประวัติครอบครัวเป็นเบาหวาน หรือมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ให้พลังงานสูงเป็นประจำ

ก่อนเกิดโรคเบาหวาน บางคนอาจอยู่ในภาวะที่เรียกว่า ภาวะก่อนเบาหวาน (Prediabetes) ซึ่งหมายถึงระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ แต่ยังไม่สูงถึงเกณฑ์วินิจฉัยโรคเบาหวาน

สิ่งสำคัญคือ ภาวะนี้ มักไม่มีอาการชัดเจน ผู้ที่รู้สึกว่าสุขภาพปกติจึงอาจมีระดับน้ำตาลสูงโดยไม่ทราบมาก่อน การประเมินปัจจัยเสี่ยงร่วมกับการตรวจระดับน้ำตาลในเลือดจึงมีความสำคัญ

เช็กปัจจัยเสี่ยง คุณมีข้อใดบ้าง?

ความเสี่ยงของภาวะก่อนเบาหวานและเบาหวานชนิดที่ 2 อาจเพิ่มขึ้นในผู้ที่มีปัจจัยต่อไปนี้

• มีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
• มีกิจกรรมทางกายน้อย หรือออกกำลังกายไม่สม่ำเสมอ
• มีพ่อ แม่ หรือพี่น้องเป็นเบาหวานชนิดที่ 2
• อายุเพิ่มขึ้น
• มีความดันโลหิตสูง
• เคยมีภาวะเบาหวานขณะตั้งครรภ์
• มีภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS)
• มีพฤติกรรมรับประทานอาหารที่ให้พลังงานสูง น้ำตาลสูง หรือไขมันสูงเป็นประจำ

การมีปัจจัยเสี่ยงไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเบาหวานอย่างแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ควรใส่ใจสุขภาพและพิจารณาปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจระดับน้ำตาลในเลือด

แล้วอาการแบบไหนที่อาจสัมพันธ์กับเบาหวาน?

เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ผู้ป่วยบางรายอาจเริ่มมีอาการ เช่น

• กระหายน้ำมากกว่าปกติ
• ปัสสาวะบ่อย
• หิวบ่อย
• อ่อนเพลีย
• น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มองเห็นไม่ชัด
• แผลหายช้าหรือติดเชื้อบ่อย

หากระดับน้ำตาลสูงเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อเส้นประสาทและการไหลเวียนเลือด ทำให้บางรายมีอาการชา ปวดแสบปวดร้อน หรือเจ็บแปลบบริเวณเท้าได้

อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ ไม่สามารถใช้ยืนยันว่าเป็นโรคเบาหวานได้ด้วยตัวเอง และผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 บางรายก็อาจไม่มีอาการเป็นเวลานาน

ไม่มีอาการ ก็อาจมีภาวะก่อนเบาหวานได้

หลายคนเข้าใจว่าจะต้องมีอาการกระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย หรือน้ำหนักลดก่อนจึงจะตรวจพบความผิดปกติของระดับน้ำตาล แต่ในความเป็นจริง ภาวะก่อนเบาหวานและเบาหวานชนิดที่ 2 ในระยะแรกสามารถเกิดขึ้นโดยไม่มีอาการได้

ดังนั้น หากมีปัจจัยเสี่ยง แม้จะรู้สึกว่าสุขภาพแข็งแรง ก็สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินว่าควรตรวจระดับน้ำตาลหรือไม่

ตรวจอะไรเพื่อดูว่าเสี่ยงเบาหวาน?

การวินิจฉัยภาวะก่อนเบาหวานและโรคเบาหวานต้องอาศัยการตรวจระดับน้ำตาลในเลือด แพทย์อาจพิจารณาการตรวจตามความเหมาะสม เช่น

• Fasting Plasma Glucose (FPG) ตรวจระดับน้ำตาลหลังงดอาหาร
• HbA1c ประเมินระดับน้ำตาลเฉลี่ยในช่วงประมาณ 2–3 เดือนที่ผ่านมา
• Oral Glucose Tolerance Test (OGTT) ตรวจการตอบสนองของร่างกายต่อกลูโคส

ผลตรวจควรได้รับการแปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพและการประเมินของแพทย์

ลดความเสี่ยงเบาหวาน เริ่มได้จากชีวิตประจำวัน

การปรับพฤติกรรมสามารถช่วยลดความเสี่ยงหรือชะลอการเกิดเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ โดยควรให้ความสำคัญกับการรับประทานอาหารอย่างสมดุล ลดอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เพิ่มกิจกรรมทางกาย ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม และดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

อย่ารอให้มีอาการจึงเริ่มตรวจสุขภาพ เพราะภาวะก่อนเบาหวานอาจเกิดขึ้นได้โดยที่เราไม่รู้ตัว การรู้ระดับน้ำตาลและปัจจัยเสี่ยงของตัวเองตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้วางแผนดูแลสุขภาพได้เหมาะสมมากขึ้น